Shodno odredbama člana 22. Zakona o uređenju sudova Osnovni sud u Užicu u prvom stepenu sudi za krivična dela za koja je kao glavna kazna predviđena novčana kazna ili kazna zatvora do deset i deset godina ako za pojedina od njih nije nadležan drugi sud i odlučuje o molbi za prestanak mere bezbednosti ili pravne posledice osude za krivična dela iz svoje nadležnosti.
U građanskopravnim sporovima Osnovni sud u prvom stepenu sudi ako za pojedine od njih nije nadležan drugi sud i vodi izvršne i vanparnične postupke za koje nije nadležan neki drugi sud.
U prvom stepenu Osnovni sud sudi i u stambenim sporovima; sporovima povodom zasnivanja, postojanja i prestanka radnog odnosa; o pravima, obavezama i odgovornostima iz radnog odnosa; o naknadi štete koju zaposleni pretrpi na radu ili u vezi sa radom; sporovima povodom zadovoljavanja stambenih potreba na osnovu rada.
Osnovni sud pruža građanima pravnu pomoć, međunarodnu pravnu pomoć ako nije nadležan drugi sud i vrši druge poslove određene zakonom.
Zakonom se može predvideti da u određenim vrstama pravnih stvari postupaju samo neki osnovni sudovi sa područja istog višeg suda.
Neposredno viši sud za Osnovni sud u Užicu je Viši sud u Užicu kada je to određeno Zakona o uređenju sudova, kao i za pitanja unutrašnjeg uređenja sudova i primene Zakona o sudijama.
Viši sud u Užicu u drugom stepenu odlučuje o žalbama na sledeće odluke Osnovnog suda u Užicu:
- o određivanju mera obezbeđenja prisustva okrivljenog,
- za krivična dela za koja je propisana novčana kazna i kazna zatvora do pet godina, i na
- rešenja u građanskopravnim sporovima; na presude u sporovima male vrednosti; u vanparničnim postupcima.
- u izvršnim postupcima i postupcima obezbeđenja.
Apelacioni sud u Kragujevcu odlučuje o žalbama:
- na odluke osnovnih sudova u krivičnom postupku, ako za odlučivanje o žalbi nije nadležan Viši sud;
- na presude osnovnih sudova u građanskopravnim sporovima, ako za odlučivanje o žalbi nije nadležan Viši sud.
Shodno Zakonu o sedištima i područjima sudova i javnih tužilaštava koji se primenjuje od 01. januara 2014. godine Osnovni sud u Užicu svojom nadležnošću pored grada Užica pokriva i opštine Bajina Bašta i Čajetina.
Sedište suda je u Užicu, dok se u Bajinoj Bašti nalazi sudska jedinica Osnovnog suda u Užicu.
U ovom sudu građani mogu:
- Pokrenuti ostavinski postupak,
- Sastaviti i deponovati testament,
- Overiti ugovor o doživotnom izdržavanju,
- Dati nasledničku izjavu,
- Dobiti potvrdu da se protiv lica ne vodi istraga ili krivični postupak,
- Dobiti potvrdu pravosnažnosti i izvršnosti odluke koju je doneo ovaj sud,
- Dobiti informaciju o broju predmeta i imenu sudije, da li je zakazano ročište, razgledati spise, zatražiti fotokopiju i prepis određenih dokumenata iz spisa predmeta.
Prava i obaveze predsednika suda Član 52. i 53. Zakona o uređenju sudova Predsednik suda predstavlja sud, rukovodi sudskom upravom i odgovoran je za pravilan i blagovremen rad suda.
Predsednik suda obezbeđuje zakonitost, red i tačnost u sudu, nalaže otklanjanje nepravilnosti i sprečava odugovlačenje u radu, određuje branioce po službenoj dužnosti po azbučnom redu sa liste advokata koje dostavlja advokatska komora, stara se o održavanju nezavisnosti sudija i ugledu suda i vrši druge poslove određene zakonom i Sudskim poslovnikom.
Sud ima jednog ili više zamenika predsednika suda, koji zamenjuje predsednika suda u slučaju sprečenosti ili odsutnosti.
Kada sud ima više od jednog zamenika predsednika suda, predsednik suda određuje jednog zamenika koji ga zamenjuje.
Pojedine poslove sudske uprave predsednik suda može poveriti zameniku predsednika suda ili predsednicima odeljenja i upravitelju pisarnice.
Predsednik suda ne može poveriti odlučivanje o pravima sudija na osnovu rada, utvrđivanje godišnjeg rasporeda poslova, odlučivanje o radnim odnosima sudskog osoblja u slučaju kada je to zakonom određeno, kao i o udaljenju sudije i sudije porotnika sa dužnosti.
Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku grad Užice zauzima teritoriju od 667 km2, opština Bajina Bašta 673 km2 a opština Čajetina 647 km2, tako da Osnovni sud u Užicu svojom nadležnošću obuhvata teritoriju od 1987 kvadratnih kilometara. Prema istom izvoru grad Užice ima 41 naselje (od kojih je 1 opština Sevojno), opština Bajina Bašta 36 naselja, a opština Čajetina 24 naselja. Prema popisu iz 2011. godine grad Užice imao je 78.648,00 stanovnika (od čega 52.648,00 stanovnika živi u gradskom reonu koji obuhvata Užice, dok u Sevojnu živi 7.101,00 stanovnika), opština Bajina Bašta imala je 26.022,00 stanovnika (od čega u gradu živi 9.149,00 stanovnika), a opština Čajetina imala je 14.745,00 stanovnika (od čega u Čajetini živi 3.336,00 stanovnika dok na Zlatiboru živi 2.821,00 stanovnik).
